Fuzulî Ve Gerçek Aşk

     Fuzuli
     Fuzûlî, XVI. Yüzyıl

     GAZEL

     1- Hâsılım yoh ser-i kûyunda belâdan gayrı
     Garazım yoh reh-i aşkında fenâdan gayrı

     2- Ney-i bezm-i gamem ey mâh ne bulsan yele ver
     Oda yanmış kuru cismimde hevâdan gayrı

     3- Perde çek çehreme hicran günü ey kanlı sirişk
     Ki gözüm görmeye ol mâh-likaadan gayrı

     4- Yetti bîkesliğim ol gaayete kim çevremde
     Kimse yoh çevrile girdâb-ı belâdan gayrı

     5- Ne yanar kimse bana âteş-i dilden özge
     Ne açar kimse kapım bâd-i sabâdan gayrı

     6- Bozma ey mevc gözüm yaşı habâbın ki bu seyl
     Komadı hiç imâret bu binâdan gayrı

     7- Bezm-i aşk içre Fuzûlî nice âh eylemeyen
     Ne temettu bulunur bende sadâdan gayrı
     FUZÛLÎ

     Günümüz Türkçesi ile:

      1- Senin sokağının başında (yolunda) beladan başka elde ettiğim (bir şey) yok. Zaten benim de aşkının yolunda yok olmaktan (ölmekten) başka da bir amacım yok.
     Şair, aşk yolunda uğradığı beladan memnundur ve bu yolda yok olmaktan başka bir şey de düşünmemektedir.

     2- Ey Ay yüzlü! Gam (hüzün) meclisinin ney'iyim, ateşe yanmış kuru bedenimde havadan (bu arzudan) başka ne bulursan, hepsini yele ver (savur) dağıt.
     Ney, içersi ateşle dağlanarak yuvarlatılan, üzerine delikler açılan, yanık sesler çıkaran, nefesli bir müzik aletidir. Acıların ve aşk ateşiyle dağlanmanın örneği olan şair, kendini neye benzetmektedir. Neyi yakan da şairin yüreğini dağlayan ateştir. Şairin gönlünü yakan da aşkın ateşidir. Her ikisi de ıstırabı terennüm ederler. Bende veya neyde, havadan (aşktan) başka ne bulursan yele ver, gitsin demek, bende ve neyde ondan başka bir şey yok demektir. “Hevâ”da aşk, rüzgâr, musiki anlamları olduğu için, bu sözde “tevriye” vardır. “Mâh” ise sevgilinin “açık istiare”sidir.

     3- Ey kanlı gözyaşı. Ayrılık günü sen, gözlerime perde çek. Perde çek ki gözüm, o ay yüzlüden başkasını görmesin.
     Tasavvufu bir propaganda aracı olarak değil ama düşüncelerini duygular halinde eritici olarak gören şair, bu beyitte; “mâh-likaa” olan güzele, Hakk’a varamamanın, ondan ayrı kalmanın acısı içindedir. Tasavvufta dökülen kanlı gözyaşları, maddeden boşanıp, öze yaklaşma anlamına gelir. Göz, tasavvufta “masiva”dır. Şair, döktüğü kanlı yaşların gözleri kapayacak kadar çok olmasını, Hakk’ı görebilmenin ancak böylece olabileceğini anlatmaktadır.

     4- Benim kimsesizliğim o dereceye vardı ki, bela girdabından başka etrafımda dönen hiç kimse yok.
     Kimsesizlik, yalnızlık halini inceleyen şair, bu beytiyle Bağdat çöllerinde girdabın içinde, rüzgârın da durmadan girdabı derinleştiren görüntüsüyle bir arada düşünmektedir. Yalnızlık, bir dönemeçtir, hortumdur. Şair öylesine yalnızdır ki, etrafında dolaşanlar ona girdap ören kum tanecikleri ve ve aşkın belasıdır.

     5- Gönül ateşinden başka bana ne yanan bulunur, ne de tanyelinden başka kapımı açan kimse olur.
     Şair bu beytiyle kimsesizliğin dünya edebiyatındaki en güzel örneklerinden birini vermektedir.

      6- Ey dalga, gözyaşı habbelerini bozma. Çünkü bu sel, bu binadan (habbe) gayrı bende hiç imaret bırakmadı.
     Şair, kendisini gözyaşı ırmağının dalgaları arasında yüzen bir su kabarcığına benzetmekte ve dalgalar arasında, bu habbenin bozulup dağılmasından endişe duymaktadır. Zira şaire ait tek bayındır yer, bu kabarcıktır. Kendisi de gözyaşı dalgaları arasında bir su kabarcığı hükmündedir. İmaret aynı zamanda aşevi anlamındadır. “Benim nafakam (armağanım) bu imarete bağlıdır, dalgalar onu da bozarsanız ben ne olurum?” diye yakınmaktadır. Şair, büyük bir tevazuu içindedir.

     7- Fuzûlî! Aşk meclisinde nasıl ah etmeyeyim? Bende sesten başka ne kâr bulunur?
     Fuzûlî aşk meclisinde acıları dile getiren bir ney olduğuna, bu makta beytinde tekrar dönmekte, bende bu yanık sesten başka hiçbir şey yok diyerek, alçakgönüllülüğün, kimsesizliğin en yanık örneğini sunmaktadır.

     GAZEL

     Mende Mecnûn'dan füzûn âşıklık isti'dâdı var
     Âşık-i sâdık menem Mecnûn'un ancak adı var

     N'ola kan tökmekde mâhir ola çeşmüm merdümü
     Nutfe-i kâbildürür gamzen kimi üstâdı var

     Kıl tefâhür kim senün her var men tek âşıkun
     Leylî'nin Mecnûn'u Şîrîn'ün eger Ferhâd'ı var

     Ehl-i temkînem meni benzetme ey gül bülbüle
     Derde yoh sabrı anun her lâhza min feryâdı var

     Öyle bed-hâlem ki ahvâlüm görende şâd olur
     Her kimün kim devr cevrinden dil-i nâ-şâdı var

     Gezme ey gönlüm kuşu gâfil fezâ-yı ışkda
     Kim bu sahrânun güzer-gehlerde çok sayyâdı var
 
     Ey Fuzûlî ışk men'in kılma nâsihden kabûl
     Akl tedbîridür ol sanma ki bir bünyâdı var
     FUZÛLÎ
     Vezni: Fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilün

     Günümüz Türkçesi ile:
     1. Bende Mecnun’dan daha fazla âşıklık yeteneği var. Sadık âşık benim, Mecnun’un sadece adı var.
     2. Gözbebeğim kan dökmekte maharetli olsa ne çıkar? O yetenekli bir tohumdur, senin gamzen gibi bir üstadı var.
     3. Eğer Leyla’nın Mecnun’u, Şirin’in de Ferhat’ı varsa, senin de benim gibi bir aşığın var. Bununla iftihar et.
     4. Ey gül ben temkinli birisiyim, beni bülbüle benzetme sakın! Bülbülün derde tahammülü yok ama her an bin feryadı var.
     5. Öyle kötü haldeyim ki feleğin cevrinden dolayı mutsuz olan her kişi, benim bu halimi görünce çok mutlu olur.
     6. Ey gönül kuşum, aşk semasında gafil gezme! Çünkü bu sahranın yollarında birçok avcı var.
     7. Ey Fuzuli, nasihatçinin aşkı yasaklamasını sakın kabul etme. O akılla ilgili bir tedbirdir. Bir temeli yoktur, sakın aldanma.

     Bu gazelde Fuzûlî’nin aşk anlayışını görmekteyiz.
     Fuzûlî’de aşk, beşerî aşk olarak başlamışsa da, çağın kapalılığı, ortamın elverişsizliği nedeniyle, hayal evinde işlene işlene olgunlaşarak, İlahî aşka dönüşmüştür. Beşerî güzellikler, onda birer atlama taşı görevini yüklenmiş, Fuzûlî’nin aşkı, “Cemâl-i Mutlak”a trans olmuştur. İdeal aşkı yakalayan Fuzûlî’nin bu yanını, Leylâ vü Mecnun mesnevisinde görüyoruz.

     Oyhan Hasan Bıldırki

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s