Vezin: Üç Ölçü

     VEZİN (Arapça)
     Oyhan Hasan Bıldırki    
    
     Kelimenin sözlük anlamı; “Tartı, tartma.” demektir.    
     Edebiyatta; “Şiir ve nazmın belli hecelerden oluşan ve bu hecelerin sırasının düzenli olması.” anlamlarına gelir. Bir şiirde vezin araştırma işine de “evzân-ı şiir” denir.    
     Ahmet Kabaklı, vezni “Nazmın başlı başına âhenk ölçüsü olan vezin çok eski çağlardan beri şiirin temeli sayılmıştır.” diye tanımlarken, Nihat Sami Banarlı aynı konuda şöyle der: “Vezin, her dilin kendi öz mûsikîsinden doğan bir ahenk ölçüsüdür.”    
     Herhangi bir şiirde kafiye olmayabilir ama veznin mutlaka bulunması gerekir. Vezinsiz şiir, kuru bir nesirden başka bir şey değildir. Belki şairler kalıplaşmış vezinleri kullanmayabilirler fakat hemen hepsinin âhenk endişesinden doğan, kendi anlatımlarına uygun birer vezin anlayışları vardır.    
     Türk şairleri başlangıcından günümüze kadar yazdıkları bütün şiirlerinde vezinle konuşmuşlar, şiirde mûsikîyi öyle sağlamışlardır.    
     Türk şiir geleneğinde biri millî, biri İslamî, diğeri batı asıllı olmak üzere üç türlü vezin (ölçü) vardır.    
     a. Hece vezni.    
     b. Aruz vezni.    
     c. Serbest vezin.    
    
     ÖRNEKLER: Aşık KEREM, Mehmet ÇINARLI ve Oyhan Hasan BILDIRKİ’den sıralı birer şiir.    
    
     ŞAKI BÜLBÜL ŞAKI BAHAR ERİŞTİ    
    
     Şakı bülbül şakı bahar erişti    
     Şakıyıp ötmenin zamanı geldi    
     Kırmızı gül budağına erişti    
     Koparıp kokmanın zamanı geldi    
    
     Benim sevdiceğim gelir naz ile    
     Bağrımı deliyor sitem söz ile    
     Kırmızı badeler çihe saz ile    
     Çağırıp içmenin zamanı geldi    
    
     Benim sevdiceğim ince bellidir    
     Gamzesinde siyah çifte benlidir    
     İçinde aşkı olan bellidir    
     Aşık aşk kılmanın zamanı geldi    
    
     Öksüz Kerem bunu şöyle söyledi    
     İndi aşkın deryasını boyladı    
     Selvi boylu bizi abdal eyledi    
     Sarılıp yatmanın zamanı geldi    
    
     Aşık Kerem    
    
     YILBAŞI DÜŞÜNCESİ    
    
     I    
     Dışarda kar dönüyor, içerde insanlar.    
     Birer umut ve aldanışla geçti nisanlar.    
    
     Gülen bu tatlı kadın, şu nazlanan cici kız    
     Sanır ki davet eden gözlerin yabancısıyız.    
    
     III    
     Dışarda ses ve nefes yok, içerde caz tepinir    
     Bir el içimdeki tellerde durmadan gezinir    
    
     Neden o bestelerin hepsi kalmış öyle yarım    
     Neden bu şarkıyı duymaz da kimse, ben duyarım?    
    
     IV    
     Dışarda bir tek ağaç, içerde çam dalı var    
     O hür dağın efesiyken ne hale koymuşlar!    
    
     Bugün ki pek sayılan bir günüydü İslâm’ın;    
     Gelişti bir yeni din çevresinde süslü çamın.    
    
     Janet ve Jim gibi içmekte Ayşe, Ahmet de;    
     Bütün duman ve sis, İsa da yok, Muhammed de.    
    
     Derin bir ince sızıyla burkulur kalbim    
     Köküyle bağları kopmuş süslü çam gibiyim.    
    
     Mehmet Çınarlı    
    
     SEVDA YELLERİ    
    
     Gönlüm kıpır kıpır, dokunmayın keyfime    
     Sevdalımla gül bahçesindeydim bu sabah    
     Kuşlar cıvıl cıvıl dillerinde bizim şarkımız    
     Sevdalımla el eleydim bu sabah    
    
     Güneş altın renkleriyle tanyerinde    
     Sımsıcak gülüşüyle ikimizi selamlıyor    
     Gözlerim sevdalımın gözlerinde    
     Unutulmaz hatıralar dilimizde canlanıyor    
    
     Gökyüzündeki son yıldızlar, mor dağlar    
     Tüneklerinden ayrılan sevdalı güvercinler    
     Kabına sığmaz çılgın deniz, erkenci martılar    
     Şarkımızı ezber etmek için peşimizdeler    
    
     Sonra ayaklanan kuşlar, gökyüzünde dizi dizi    
     Yanaklarımızda delişmen rüzgârın eli    
     Yaprak yaprak okuyoruz hikâyemizi    
     Yeniden esiyor başımızda sevda yelleri    
    
     Oyhan Hasan Bıldırki

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s